Een luchtfoto uit 1935 liet voor het eerst duidelijk zien dat op deze plek een kasteel heeft gestaan. Een mottekasteel, ofwel een kasteel op een opgeworpen heuvel.

Diana Spiekhout is geboren en getogen in Eelde en promoveerde op het onderwerp Middeleeuwse kastelen van het Oversticht. Zij deed onderzoek naar de Waterburcht en vertelt hierover in het filmportret dat je op Shary kunt bekijken op je telefoon.

De bewoners van de Waterburcht waren waarschijnlijk de schulten of schouten van Eelde. Zij spraken in de dertiende en veertiende eeuw recht in dit deel van Drenthe.

Waarschijnlijk heeft het kasteel tot in de veertiende eeuw gefunctioneerd. Het was geen Disney-kasteel; eerder een grote houten toren op een heuvel met een palissade, een grote muur eromheen. Het stelsel van meerdere wallen en grachten laat zien dat het wel een belangrijk kasteel was, dat goed beschermd moest worden.

In 1646 werd op deze plek Havezate Therborch gebouwd. Op tekeningen is nog precies te zien waar deze Havezate met het koetshuis heeft gestaan. In 1799 werd het huis afgebroken.

Wat is er nu te zien?

Dankzij de herinrichting van het Waterburcht-terrein kan de bezoeker nu een beeld krijgen van de vroegere bebouwing en het gebruik ervan in de loop der eeuwen. De gerestaureerde burchtheuvel en de markering van de plaats van grachten en wallen geven een indruk van de omgeving van het middeleeuwse kasteel. Ook de plaats van de havezate is weer zichtbaar gemaakt en bereikbaar via een door lindebomen geflankeerde oprijlaan.